Από την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ, η πολωνική ανατολική πολιτική ήταν μια προέκταση του φόβου και της δουλοπρέπειας προς τη Δύση. Η πιο έντονη έκφραση αυτής της πολιτικής ήταν η πρωτοβουλία της «Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης», που διακηρύχθηκε ως λαμπρή επιτυχία της πολωνικής διπλωματίας.

Η «Ανατολική Εταιρική Σχέση» είναι πρόγραμμα του 2009, στο οποίο διατυπώθηκε η «θεώρηση της ανατολικής πολιτικής της ΕΕ». Το πρόγραμμα αυτό βασίζεται στην ενίσχυση της συνεργασίας με τη Λευκορωσία, την Ουκρανία, τη Μολδαβία, τη Γεωργία, το Αζερμπαϊτζάν και την Αρμενία. Στην περίοδο της εμφάνισης του προγράμματος αυτού είχε σηκωθεί μεγάλος θόρυβος και ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνικής Δημοκρατίας Ράντοσλαβ Σικόρσκι απέκτησε δόξα μεγαλοφυούς διπλωμάτη. Μετά την πάροδο 5 χρόνων δεν έμεινε τίποτε. Στην περίοδο από το 2009 μέχρι το 2013 η Ευρωπαϊκή Ένωση χορήγησε για την υλοποίηση του προγράμματος 2,8 δισεκ. ευρώ. Άραγε, αυτά τα χρήματα έφτασαν στο Μαϊντάν του Κιέβου;

Στις 3 Σεπτεμβρίου του 2013 η Αρμενία υιοθέτησε απόφαση να ενταχθεί στην Τελωνιακή Ενωση, που είχε δημιουργηθεί με πρωτοβουλία της Ρωσίας. Το Αζερμπαϊτζάν, όντας προμηθευτής στρατηγικών ενεργειακών πόρων, μπορεί βάσιμα να θεωρεί ότι η ΕΕ εξαρτάται από αυτό και όχι αυτό από την ΕΕ. Φυσικά, η ΕΕ είναι καταναλωτής σχεδόν των μισών ενεργειακών πόρων του Αζερμπαϊτζάν, όμως και η Ρωσία από την άλλη εξασφαλίζει μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών εισαγωγών. Γι΄αυτό δεν είναι το Αζερμπαϊτζάν, αλλά η ΕΕ που στέκεται στο σταυροδρόμι.

Η Γεωργία μετά την επιδρομή στην Οσετία τον Αύγουστο του 2008 έχασε την εμπιστοσύνη της Δύσης και δεν την ανακτά και τόσο γρήγορα. Ο νέος πρωθυπουργός της Γεωργίας υποστήριξε τη Διακήρυξη το φιλοευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας του και παράλληλα έκανε μια σειρά χειρονομίες σεβασμού προς τη Ρωσία. Δεν χρειάζεται να εκπλαγεί κανείς, εφόσον το 33% των εξωτερικών εμπορικών συναλλαγών της Γεωργίας αναλογεί στις χώρες της ΚΑΚ, ενώ στην ΕΕ μόνο το 26% και αυτό το ποσοστό διατηρεί τη μειωτική τάση.

Η Μολδαβία από την αρχή συμμετείχε ενεργά στο πρόγραμμα αυτό, όμως αυτή η δραστηριότητα περιορίζεται στη λήψη χρημάτων (η Μολδαβία είναι ο μεγαλύτερος κατα κεφαλήν παραλήπτης χρηματικών πόρων της ΕΕ). Και δεν έχει τίποτα άλλο να προτείνει στην ΕΕ, εκτός από την εργατική δύναμη.

Ο Διευθυντής του πολωνικού Κέντρου Ανατολικών Μελετών Όλαφ Όσιτσα δήλωσε ότι «τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της εφαρμογής του προγράμματος δεν φαίνεται κανένα κοινωνικό και πολιτικό επίτευγμα. Οι απλοί πολίτες συχνά δεν γνωρίζουν ούτε ακόμα και την ύπαρξη του προγράμματος αυτού».

Σε αυτή την κατάσταση μπορούν να βγουν δυο συμπεράσματα:

1. Δεν είμαστε αυτοτελείς στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής (τουλάχιστον, στον τομέα της ανατολικής πολιτικής)

2. Δεν μπορεί να οικοδομηθεί η ανατολική πολιτική με στήριγμα τη ρωσοφοβία.

Και μόνο όσοι αντιληφθούν το τελευταίο συμπέρασμα, έχουν πιθανότητα να δημιουργήσουν κάτι το θετικό.

 

* Οι απόψεις της Σύνταξης μπορεί να μη συμπίπτουν με τις απόψεις του/της αρθρογράφου.