Το όνομα Ονορέ Ντομιέ (1808 – 1879) κατέχει μία τιμητική θέση στην ιστορία της γαλλικής τέχνης του 19ου αιώνα. Με αυτόν ενθουσιάζονταν οι καλύτεροι ζωγράφοι και ποιητές, ενώ οι γελοιογραφίες, οι οποίες τον έκαναν δημοφιλή, όχι μόνο είναι γνωστές και αγαπημένες σε ολόκληρο τον κόσμο, αλλά θεωρούνται και ως σημείο αναφοράς.

Γεννημένος στη Μασσαλία, το 1816 μαζί με την οικογένειά του μετακόμισε στο Παρίσι όπου από νωρίς γνώρισε όλες τις δυσκολίες της ζωής. Χωρίς να διαθέτει τη δυνατότητα να λάβει πλήρη καλλιτεχνική εκπαίδευση, κατά καιρούς παρακολουθούσε μαθήματα σε διάφορους ζωγράφους, μάθαινε την τέχνη της λιθογραφίας. Στα 20 χρόνια του ο Ντομιέ ξεκίνησε να εργάζεται στο είδος της γελοιογραφίας, τα σατιρικά του έργα δημοσιεύονταν στο εβδομαδιαίο περιοδικό «Caricature» και γρήγορα τον έκαναν διάσημο. Ένα από τα έργα του, το οποίο φάνηκε στην ανώτερη κρατική εξουσία υπερβολικά αιχμηρό, τον οδήγησε ακόμα και στη φυλακή.

Στις σελίδες του «Caricature» και της εφημερίδας «Charivari» συστηματικά παρουσιάζονταν δεξιοτεχνικά δημιουργημένα, αιχμηρά, επίκαιρα σχέδια του Ντομιέ, με τη βοήθεια των οποίων ο καλλιτέχνης, ελεύθερος από περιορισμούς της λογοκρισίας, εξέφραζε την – αρκετά κριτική – στάση του απέναντι στον κόσμο, διέλυε τους εκπροσώπους όλων των κλάδων της εξουσίας.

Παρά τη δημοφιλία των έργων του Ντομιέ, ο καλλιτέχνης στη διάρκεια ολόκληρης της ζωής του βρισκόταν σε αρκετά δυσμενείς καταστάσεις – τα έργα του πρακτικά δεν τα αγόραζαν. Ο ταλαντούχος σατιρικός δεν ήταν καθόλου προσαρμοσμένος στην καθημερινή ζωή, και οι γνωστοί του προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να τον βοηθήσουν. Η ιστορικός της τέχνης, συγγραφέας μιας βασικής μελέτης της ζωής και του έργου του Ντομιέ, η Νίνα Καλίτινα, φέρνει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της σχέσης του με τους πελάτες:

«Μία μέρα συνέβη ένα περιστατικό, το οποίο μαρτυρεί την εκπληκτική σεμνότητα και μη πρακτικότητα του καλλιτέχνη. Ο Ντομπινί συνέστησε τον Ντομιέ σε έναν πλούσιο Αμερικανό, ο οποίος αγόραζε στην Ευρώπη πίνακες. Προειδοποιώντας τον καλλιτέχνη, να ντυθεί καλά και να ζητήσει για κάθε πίνακα τουλάχιστον 5000 φράγκα, ο Ντομπινί έφτασε μαζί με τον αγοραστή στο εργαστήριο. Ο Αμερικανός ήταν αρκετά ικανοποιημένος από το απαιτούμενο ποσό, και θέλησε να δει άλλα έργα. Ο καλλιτέχνης έδειξε ακόμα ένα, πολύ πιο σημαντικό έργο, για το οποίο ωστόσο, χωρίς να έχει λάβει οδηγίες από τον Ντομπινί, με τη χαρακτηριστική του σεμνότητα ζήτησε διστακτικά 600 φράγκα. Ο Αμερικανός απέρριψε τον πίνακα και γενικά δεν έδειξε ξανά σημασία στον καλλιτέχνη, που πουλάει τα έργα του φθηνά».

Η κληρονομιά του Ντομιέ αριθμεί τέσσερις χιλιάδες λιθογραφίες και περίπου χίλιες ξυλογραφίες, περισσότερους από πεντακόσιους πίνακες και ακουαρέλες. Για το σύγχρονο κοινό (και όχι μονο το ρωσικό) είναι δύσκολο να γίνει κατανοητό το πλαίσιο, στο οποίο εμφανίζονταν τα διάφορα έργα του Ντομιέ, αφού εδώ και πολύ καιρό βυθίστηκαν στη λήθη εκείνοι οι πολιτικοί, οι ανέντιμοι αξιωματούχοι και οι άδικοι δικαστές, τους οποίους ο καλλιτέχνης σατίριζε στις γελοιογραφίες του. Παρ’ όλα αυτά, η καλλιτεχνική αξία των έργων του Ονορέ Ντομιέ δεν μειώνεται, και η έκθεση, που εγκαινιάζεται στο Μουσείο Λαϊκών Σχεδίων, παρουσιάζει μία εξαιρετική ευκαιρία να απολαύσουμε το έργο ενός από τους καλύτερους καλλιτέχνες της Γαλλίας.

Η συλλογή των λιθογραφιών του Ντομιέ θα εκτίθεται στο Μουσείο Λαϊκού Σχεδίου μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου του 2014.

 

*Η άποψη της Σύνταξης μπορεί να μη συμπίπτει με την άποψη του/της αρθρογράφου.