Το παρατηρητήριο θα υπολογίσει με πολύ υψηλή ακρίβεια τις αποστάσεις μέχρι τα σχεδόν ένα δισεκατομμύριο άστρα στο Γαλαξία μας, που είναι περίπου το ένα εκατοστό από το συνολικό αριθμό τους. Αυτό φέρει δύο κατοπτρικά οπτικά τηλεσκόπια και τρεις επιστημονικές συσκευές. Τα αστρομετρικά προβλήματα – τον προσδιορισμό της θέσης ενός άστρου στον ουρανό και, κατά συνέπεια, την απόσταση από αυτό – λύνει το Sky Mapper. Το μπλε και κόκκινο φωτόμετρα (BP/RP) επιτρέπουν τον προσδιορισμό των βασικών χαρακτηριστικών των παρατηρούμενων άστρων: τη θερμοκρασία, τη μάζα, την ηλικία και τη χημική σύσταση. Τέλος, μία τρίτη συσκευή, το φασματόμετρο RVS, μετράει την ακτινική ταχύτητα του αντικειμένου: αν απομακρύνεται ή πλησιάζει ως προς τον παρατηρητή. Με βάση τα στοιχεία του RVS επίσης μπορεί να μελετηθεί η χημική σύσταση των πιο φωτεινών άστρων.

Αυτή η συλλογή των εργαλείων, όπως υποστηρίζουν οι δημιουργοί του Gaia, θα επιτρέψει τη δημιουργία ενός τρισδιάστατου χάρτη του Γαλαξία, στον οποίον οι θέσεις των άστρων θα είναι γνωστές με πρωτοφανή έως σήμερα ακρίβεια. Γιατί χρειάζεται τέτοια ακρίβεια, αν και πριν την εκτόξευση του Gaia οι επιστήμονες διέθεταν περίπου ακριβείς πληροφορίες για τη θέση και τα βασικά χαρακτηριστικά των άστρων; Η απάντηση είναι πολύ απλή: πρόκειται, στην πραγματικότητα, για μια συλλογή ενός είδους καταλόγου, τον οποίον θα χρησιμοποιούν όλοι. Όσο πιο ακριβής είναι ο κατάλογος, τόσο πιο πολύπλοκα συμπεράσματα μπορούν να εξάγονται με βάση αυτόν. Επίσης, στο διάστημα, όπου οι αποστάσεις είναι τεράστιες, ακόμα και μία μικρή ανακρίβεια των αρχικών παραμέτρων μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλο σφάλμα στην έξοδο.

Έτσι, για παράδειγμα, η κίνηση των άστρων του Γαλαξία μας εξακολουθεί να διατηρεί τη «μνήμη» των συγκρούσεων με άλλους γαλαξίες στο παρελθόν, αναλύοντας τα στοιχεία του Gaia, μπορούμε να ανακατασκευάσουμε το παρελθόν του Γαλαξία μας. Έπειτα, είναι γνωστό ότι τεράστιο ρόλο στο γεγονός, ότι οι γαλαξίες συγκρατούνται ως ένα ενιαίο σύνολο, διαδραματίζει η σκοτεινή ύλη, ή, ακριβέστερα, η «ελλείπουσα ύλη». Αυτή εκδηλώνεται μόνο βαρυτικά, οπότε καθορίζει και την κίνηση των άστρων. Τέλος, για τον προσδιορισμό των αποστάσεων στο διάστημα ως «οδόσημα» χρησιμοποιούνται οι λεγόμενοι Κηφείδες – άστρα, η φωτεινότητα των οποίων μεταβάλλεται περιοδικά. Αν είναι γνωστή η πραγματική τους φωτεινότητα, τότε ο προσδιορισμός των αποστάσεων από άλλα αντικείμενα γίνεται επίσης πιο ακριβής. Και αυτές είναι μόνο ορισμένες από τις χρήσεις των στοιχείων του Gaia.

 

*Η άποψη της Σύνταξης μπορεί να μη συμπίπτει με την άποψη του/της αρθρογράφου.