Στις 6 Δεκεμβρίου του 2013 το Κομμουνιστικό Κόμμα της Νότιας Αφρικής (SACP), δήλωσε: «Τη στιγμή της σύλληψής του τον Αύγουστο του 1962 ο Νέλσον Μαντέλα δεν ήταν απλώς μέλος του SACP που δρούσε τότε σε βαθιά παρανομία αλλά και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του. Για μάς, τους Κομμουνιστές της Νότιας Αφρικής, ο σύντροφος Μαντέλα θα μείνει για πάντα σύμβολο της τεράστιας προσφοράς του SACP στον απελευθερωτικό αγώνα».

Για την «πρόσκαιρη» συμμετοχή του Μαντέλα στο Κομμουνιστικό Κόμμα στις αρχές της δεκαετίας του ‘60, ήταν γνωστό από καιρό. Όπως και για το ότι η CIA βοήθησε το Ειδικό (πολιτικό) αστυνομικό τμήμα της Νότιας Αφρικής να πιάσει τον άπιαστο αγωνιστή επειδή τον έβλεπε ακριβώς ως εξαιρετικά επικίνδυνο κομμουνιστή. Σε σχέση με αυτό δημιουργούνται δύο ερωτήματα: γιατί ο Μαντέλα μπήκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα και γιατί ως το τέλος της ζωής του απέρριπτε τους δεσμούς που είχε μαζί του;

Το 1961 ο Μαντέλα αποφάσισε να δημιουργήσει μαχητική πτέρυγα του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου (ANC). Αυτό απαιτούσε χρήματα και όπλα και το 1962 ο Μαντέλα πήγε να ζητήσει βοήθεια από τους ομοϊδεάτες του στο εξωτερικό. Σύμφωνα με τον Βασίλι Σολοντόβνικοφ, έναν από τους υπεύθυνους για την πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης στην Αφρική, το ANC έπαιρνε όπλα μόνο από τη Σοβιετική Ένωση, τη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας και άλλες σοσιαλιστικές χώρες. Εκεί επίσης εκπαιδεύονταν μαχητές και διοικητές. Οι ειδικοί της Σοβιετικής Ένωσης και της Κούβας εκπαίδευαν μαχητές σε στρατόπεδα του ANC στην Αγκόλα».

Παρόλα αυτά, ο Μαντέλα αρνήθηκε ήδη κατά τη δίκη του στην Πρετόρια το 1964 ότι είχε σχέση με τους κομμουνιστές. Το γεγονός αυτό επίσης είναι εξηγήσιμο: απλώς ο «πατριώτης της Αφρικής» μπορούσε να καταδικαστεί σε πιο ελαφριά ποινή απ’ό,τι ο κομμουνιστής. Όμως οι Αρχές ήξεραν πάρα πολλά για τις σχέσεις του με τη Σοβιετική Ένωση και ο Μαντέλα καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για την διοργάνωση του ένοπλου αγώνα με την «υποστήριξη των δυνάμεων από τα έξω».

Εν τω μεταξύ, το ANC όταν ήρθε στην εξουσία, διάλεξε το δικό του δρόμο στην πολιτική. Στη σύνθεση της ηγεσίας της χώρας, ωστόσο, παρέμειναν και ορισμένοι ηγέτες με τη διπλή τους κομματική ιδιότητα. Ανάμεσά τους ήταν και ένας στενός φίλος του Μαντέλα – ο Ρόνι Κάσριλς, μέλος του ANC και του SACP, ο οποίος το 1964 έκανε στρατιωτική εκπαίδευση στην Οδησσό και επί πολλά χρόνια εφάρμοζε ενεργά τη θεωρία στην πράξη. Το 1994 ήδη μετά την νίκη κατά του καθεστώτος, διορίστηκε Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Άμυνας και το 2004 έγινε επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της ΝΑΔ. Εξάλλου, ό,τι προτιμούσε να αποσιωπήσει ο Μαντέλα, ο Κάσριλς το περιέγραψε ανοιχτά στα αυτοβιογραφικά του σημειώματα Armed and Dangerous (1993). Έγραψε εκεί λεπτομερειακά και το κατά πόσο μεγάλο βαθμό συνέπιπταν οι πολιτικές θέσεις του ANC και του SACP.

Εξάλλου, ο Μαντέλα όντας ακόμα φυλακισμένος, ξεπέρασε πολύ το πλαίσιο ενός ξεχωριστού κόμματος και όταν αφέθηκε ελεύθερος, έγινε σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό «πατέρας του έθνους». Οι αμφιλεγόμενοι του μέθοδοι αγώνα και οι πρώην σύμμαχοί του από καιρό έχουν γίνει ιστορία, για την οποία στις νέες πολιτικές συνθήκες ήταν καλύτερα να μην την υπενθυμίζεις. Και δεν την υπενθύμιζε. Πραγματικά, ο Μαντέλα πέτυχε τελικά το στόχο όλης της ζωής του και του απέδωσαν τις τελευταίες τιμές όλοι – τόσο οι κομμουνιστές, όσο και οι καπιταλιστές.

 

* Η άποψη της Σύνταξης μπορεί να μη συμπίπτει με την άποψη του/της αρθρογράφου.