Λίγοι γνώριζαν αυτό το ταπεινό χωριουδάκι έως ότου το αγόρασε το 1703 ο πρίγκιπας Γκολίτσιν, ένας από τους πιο φωτισμένους άρχοντες της εποχής του. Η χρυσή εποχή της άνθησης του κτήματος άρχισε αφού περιήλθε στην κατοχή ενός από τους πλουσιότερους ανθρώπους στη Ρωσία, του λάτρη των τεχνών και ευεργέτη πρίγκιπα Νικολάι Γιουσούποφ. Με το νέο ιδιοκτήτη το Αρχάνγκελσκοε έγινε ένα από τα πιο δημοφιλή κέντρα της κοινωνικής ζωής της Μόσχας. Ο Νικολάι Γιουσούποφ σε διαφορετικές χρονικές περιόδους ήταν όχι μόνο διπλωμάτης, αλλά και διευθυντής των Αυτοκρατορικών θεάτρων, της Συλλογής των όπλων και του υπέροχου Ερμιτάζ. Όταν ήταν ο ίδιος ιδιοκτήτης το ανάκτορο απέκτησε την τελική του μορφή με τη βοήθεια του Γάλλου αρχιτέκτονα Ζακόμπ Γκερν, σημειώνει ο διευθυντής του μουσείου-αγροκτήματος «Αρχάνγκελσκοε» Βλαντίμιρ Ντλουγκάτς:

Ο Γιουσούποφ ανήκε σ’ εκείνη την κατηγορία ανθρώπων, που διαπαιδαγωγήθηκαν την εποχή του Διαφωτισμού. Τον 19ο αιώνα με τον ερχομό του Ναπολέοντα, ο κλασικισμός αντικαταστάθηκε από το στυλ αμπίρ, που ήταν πλέον μια διαφορετική αισθητική. Αλλά ο Γιουσούποφ, παίρνοντας τη σύνταξή του, έθεσε ως στόχο να δημιουργήσει κάτι, που θα αντικατόπτριζε το στυλ του κλασικισμού. Και αδιαφορώντας για το ότι εκείνη την εποχή ήδη κυριαρχούσε παντού το αμπίρ, το πρώτο τρίτο του 19ου αιώνα εκείνος έχτιζε στο Αρχάνγκελσκοε βάσει του κλασικισμού. Ειδικά σύμφωνα με τις κλασικιστικές ιδέες διαμορφώθηκε το πάρκο, σχεδιάστηκε και οικοδομήθηκε το ανάκτορο και όλα τα υπόλοιπα κτίσματα.

Για τις οικοδομικές εργασίες στο χώρο του κτήματος προσκλήθηκαν πολλοί αρχιτέκτονες, Ρώσοι και ξένοι. Πυρήνας του αρχιτεκτονικού-κηποτεχνικού συγκροτήματος είναι το παλάτι, αρχιτεκτονικό και χωροταξικό κέντρο του οποίου κατέστη η υπέροχη Οβάλ αίθουσα. Ογκώδεις κίονες από τεχνητό μάρμαρο στηρίζουν τους περιμετρικούς προς την αίθουσα διαδρόμους και τον υψηλό τρούλο, που υψώνεται από πάνω της. Το φως, που χύνεται από τις γυάλινες πόρτες και τα παράθυρα, το ζεστό κιτρινωπό χρώμα από τις κολόνες, το χρυσό και το άσπρο στην τοιχογραφία του τρούλου, η ζωγραφική σύνθεση «Έρως και Ψυχή» στο κέντρο της ζωντανεύουν την αυστηρή αρχιτεκτονική της αίθουσας. Το καλοκαίρι οι πόρτες της Οβάλ αίθουσας άνοιγαν διάπλατα προς τον κήπο, ενώνοντας τους χώρους του παλατιού και του πάρκου. Στο παρελθόν στην αίθουσα αυτή διοργανώνονταν κοινωνικές δεξιώσεις και χοροί. Τώρα διεξάγονται συναυλίες. Ο πρίγκιπας Γιουσούποφ ήταν καλλιεργημένος λάτρης της τέχνης. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι κατάφερε να συγκεντρώσει μια καταπληκτική συλλογή ζωγραφικών έργων από τη Δυτική Ευρώπη, η οποία διαθέτει πίνακες καλλιτεχνών από τη Γαλλία, την Ολλανδία, την Ιταλία, τη Γερμανία. Σε ό,τι αφορά τη βιβλιοθήκη στο Αρχάνγκελσκοε, σήμερα απαριθμεί δεκαεξίμισι χιλιάδες τόμους από μοναδικές εκδόσεις.

Το πάρκο του Αρχάνγκελσκοε, η θέα του οποίου απλώνεται για το βλέμμα αμέσως μετά την έξοδο από το ανάκτορο, είναι εκπληκτικός. Μάλιστα δεν είναι ένα πάρκο, αλλά τρεις ολόκληροι κήποι. Ο πρώτος τους, ο Ιταλικός αναβαθμισμένος κήπος, που βρίσκεται ακριβώς πίσω από το κεντρικό μέγαρο και αποτελείται από δύο βεράντες - μπαλκόνια, περιφραγμένες με κιγκλιδώματα. Τα κιγκλιδώματα είναι διακοσμημένα με προτομές και αγάλματα καλλιτεχνών του 18ου – 19ου αιώνα. Κατεβαίνοντας προς τη μεγάλη έκταση του περιποιημένου γκαζόν ανοίγεται η θέα προς τον Γαλλικό κεντρικό κήπο. Και το γκαζόν είναι ένα από τα απαραίτητα στοιχεία του. Ονομάζεται, όπως και στο θέατρο, μεγάλη πλατεία. Τα δέντρα και οι θάμνοι σε αυτόν τον κήπο έχουν πάντοτε ασυνήθιστες για το σχήμα τους γεωμετρικές φιγούρες. Δεξιά από το Γαλλικό κήπο θα βρεθείτε στη σκιά μεγάλων δέντρων και θάμνων με πυκνό φύλλωμα. Αρχικά μοιάζει ότι πρόκειται απλώς για δάσος. Αλλά στην πραγματικότητα είναι ο τρίτος κήπος του Αρχάνγκελσκοε, ο Αγγλικός κήπος τοπίου. Σε αντίθεση με τον Γαλλικό, εδώ εντυπωσιάζει η ομορφιά της άγριας φύσης, χωρίς καμιά επέμβαση σ’ αυτήν. Η μόδα των πάρκων αυτού του τύπου έφτασε στη Ρωσία το 18ο αιώνα. Το συγκρότημα του αγροκτήματος του Αρχάνγκελσκοε διαφέρει από πολλά άλλα στο ότι εδώ υπήρξε μια πλήρης σύνθεση και μίξη αρχιτεκτονικών οικοδομημάτων, της αρχιτεκτονικής κήπων μικρών σχημάτων και χρησιμοποιήθηκε το φυσικό ανάγλυφο, τονίζει ο Βλαντίμιρ Ντλουγκάτς:

Το κύριο χαρακτηριστικό του Αρχάνγκελσκοε είναι ο ορίζοντας και η ευρύτητα της θέας τόσο από το βορρά προς το νότο, όσο και από το νότο προς βορρά. Μια ατελείωτη ανοιχτή έκταση. Αυτός είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο στη συνέχεια περιπλέχτηκαν και ο κεντρικός κήπος και οι κήποι τοπίου και όλα τα υπόλοιπα κτίσματα και οι γλυπτές διακοσμήσεις. Όλα αυτά βασίζονται με κάποιο τρόπο στα δεδομένα της φύσης. Στο χώρο του αγροκτήματος όλα τα φυτά έχουν φυτευτεί. Ειδικά στις αρχές του 19ου αιώνα σχεδιάστηκαν όλα αυτά τα άλση, καθώς και ο κεντρικός κήπος. Και αυτή είναι η αξία τους, ότι δημιουργήθηκαν συγχρόνως.

Η γλυπτική διαδραματίζει ιδιαίτερο ρόλο στο συγκρότημα των κήπων. Δημιουργεί ένα είδος ρυθμού και αποτελεί συνδετικό κρίκο μεταξύ των φυσικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων. Κάθε γλυπτό έχει τοποθετηθεί όχι έτσι απλά, αλλά έπειτα από σκέψη. Είναι ένα είδος συμβόλου, το οποίο τη συγκεκριμένη στιγμή ήταν σημαντικό για τον αρχιτέκτονα και τον ιδιοκτήτη, υπογραμμίζει ο Βλαντίμιρ Ντλουγκάτς:

Δεν χτίστηκε όλο το συγκρότημα του αγροκτήματος για εργασίες και οικονομική δραστηριότητα, αλλά για ψυχαγωγία, όπως την κατανοεί ένας καλλιεργημένος άνθρωπος. Δηλαδή ήταν ένα μουσείο. Γι’ αυτό και κάνοντας βόλτα στο άλσος υπήρχε η δυνατότητα να μάθεις πολλά πράγματα, να αφηγηθείς, να δεις, να κατανοήσεις και ούτω καθεξής, χάρη στις συλλογές έργων τέχνης, που βρίσκονταν παντού, σε όλη την έκταση του αγροκτήματος και σε όλα τα οικήματα.

Το Αρχάνγκελσκοε χαρακτηρίζεται ως εγκυκλοπαίδεια της ζωής των κτηματιών. Εδώ παρουσιάζονται ουσιαστικά όλα, όσα έχουν σχέση με τα αγροκτήματα της κλασικής περιόδου: ζωγραφική, θέατρο, μουσική, μια μοναδική βιβλιοθήκη. Και φυσικά με το στυλ και το σχεδιασμό του το Αρχάνγκελσκοε ανήκει στον 18ο αιώνα. Τον 19ο αιώνα αγροικίες αυτής της μορφής δεν κατασκευάζονταν πλέον.

 

* Οι απόψεις της Σύνταξης μπορεί να μη συμπίπτουν με τις απόψεις του/της αρθρογράφου.