Στα τέλη Οκτωβρίου ο διευθυντής των επιστημονικών προγραμμάτων της ΕΥΔ Αλβάρο Χιμένες ανανέωσε τις προτάσεις για την επιλογή των αποστολών για την επιτροπή επιστημονικού προγράμματος της Υπηρεσίας, ο οποίος και έκανε την τελική επιλογή ανάμεσα στις υποψήφιες που είχαν υποβληθεί μέσω διαγωνισμού. Στους ευρείς κύκλους αυτό έγινε δεκτό ως μια ειλημμένη απόφαση.

Δεν υπήρξαν αιφνιδιασμοί: στη συνεδρίαση της 28 – 29 Νοεμβρίου η επιτροπή ενέκρινε τα θέματα «φλεγόμενη και ενεργητική Οικουμένη» (πρόγραμμα για το παρατηρητήριο ακτίνων Χ νέας γενιάς» και «Οικουμένη βαρύτητας» (παρατηρητήριο για την καταγραφή των βαρυτικών κυμάτων»).

Στη συνέχεια το πρωτόκολλο προβλέπει συλλογή προτάσεων για σχέδια στα πλαίσια των δύο αυτών θεμάτων. Θα ξεκινήσει το 2014. Προβλέπεται ότι και εδώ δεν θα υπάρχουν αιφνιδιασμοί, και το «πράσινο φως» θα πάρουν ομάδες, οι οποίες είχαν προτείνει τα θέματα. Είναι τα προγράμματα ATHENA + (the Advanced Telescope for High Energy Astrophysics) και eLISA eLISA (evolved Laser Interferometer Space Antenna). Το πρώτο προτείνεται από το Ινστιτούτο μη γήινης φυσικής και το δεύτερο από το Ινστιτούτο βαρυτικής φυσικής, και τα δύο ανήκουν στην Εταιρεία «Μαξ Πλάνκ» (Γερμανία).

Οι δημιουργοί του παρατηρητηρίου με ακτίνες Χ ATHENA+ θέλουν να βρουν απαντήσεις σε δύο ερωτήματα: πως η ορατή ύλη συγκεντρώθηκε σε μεγάλες δομές (συγκεντρώσεις και υπερσυγκεντρώσεις των γαλαξιών) και πως αναπτύχθηκαν οι μαύρες τρύπες και ποια είναι η επίδραση που άσκησαν στην Οικουμένη.

Το πρόγραμμα eLISA έχει ενδιαφέρον και από τη τεχνική του πλευρά. Στο διάστημα προγραμματίζεται η τοποθέτηση τριών συσκευών σε απόσταση ένα περίπου εκατομμυρίων χιλιομέτρων το ένα από το άλλο. Οι συσκευές, εφοδιασμένες με λέιζερ, θα μετρούν την απόσταση μεταξύ τους στο βαθμό που θα κινούνται σε τροχιά, και για το λόγο αυτό αλλάζει, και έτσι θα καταστεί δυνατή η μέτρηση των κυμάτων βαρύτητας, οι αναταράξεις που οφείλονται σε μακρινά μαζικά ουράνια σώματα, κυρίως, τις τεράστιες μαύρες τρύπες.

Οι επιστήμονες αστροφυσικοί υποθέτουν πως η επιλογή της ATHENA+ είναι σημαντική για την υποστήριξη της διαδοχής των παρατηρητηρίων με ακτίνες Χ. Σήμερα η ΕΥΔ διαθέτει δύο παρατηρητήρια σε τροχιά με όργανα μέτρησης (XMM-Newton и ИНТЕГРАЛ), αλλά και τα δύο έχουν ήδη ξεπεράσει τη δεύτερη δεκαετία ζωής, πράγμα που επιβάλει τη σκέψη για την αντικατάστασή τους.

 

*Οι απόψεις της Σύνταξης μπορεί να μη συμπίπτουν με τις απόψεις του/της συντάκτη.