Ο Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ είναι ένας από τους αναγνωρισμένους διανοούμενους και εμπειρότατους πολιτικούς της Γηραιάς Ηπείρου, είναι απίθανο να πρόφερε παρόμοιες φράσεις χωρίς αιτία. Η σημερινή Ευρώπη κάτω από την εξωτερική στιλπνότητα και ευημερία μαστίζεται από αντιθέσεις. Και αυτό, που είναι το πλέον επικίνδυνο, είναι ότι έχουν συστημικό χαρακτήρα. Μπορούν άραγε να επαναληφθούν τα τραγικά γεγονότα ενός από τους πλέον αιματηρούς πολέμους στην ιστορία της ανθρωπότητας; Στο ερώτημα αυτό δεν υπάρχει μια μονοσήμαντη απάντηση. Και να που προϋποθέσεις για το αρνητικό σενάριο υπάρχουν αρκετές.

Κατά τη γνώμη του Γιουνκέρ, η κύρια απειλή είναι η σύγκρουση των εθνικών συμφερόντων των κομβικών ανταγωνιστικών ευρωπαϊκών δυνάμεων, η τεράστια ανισορροπία οικονομικής και κοινωνικο-πολιτικής ανάπτυξης των χωρών της ΕΕ, καθώς και η προοδευτικά αυξανόμενη διαστρωμάτωση της κοινωνίας. Η εικόνα αυτή υποχρεώνει να επανέρχεται περιοδικά η πιθανότητα διάλυσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία θα έχει απρόβλεπτες συνέπειες. Πάντως, κατά τη γνώμη του ειδικού Γεβγκένι Βόικο, είναι νωρίς για πανικό: η σημερινή κατάσταση διαφέρει σαφώς από ό,τι συνέβη πριν από 100 χρόνια.

Top of Form

Τότε ήταν σαφής ποιος είναι ο εν δυνάμει επιτιθέμενος, η χώρα, που μπορεί να κινηθεί κατά άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Λόγος γίνεται για την ταχύτατα εξοπλιζόμενη αυτοκρατορική Γερμανία. Σήμερα στην ΕΕ δεν υπάρχουν παρόμοιες χώρες. Αντιθέτως υπάρχει η τάση να αποκλειστεί η συνιστώσα της βίας στο εσωτερικό της ΕΕ.

Bottom of Form

Παρ’ όλ’ αυτά ο Γιουνκέρ βλέπει στις επιδιώξεις των σημερινών Ευρωπαίων πολιτικών μια επικίνδυνη υπεράσπιση των στενών εθνικών συμφερόντων. Αδιαφορία: αυτή είναι η κεντρική κατηγορία που απευθύνει ο Γιουνκέρ προς τους κατοίκους της ηπείρου. Ειδικά αυτή οδήγησε στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Να που και τώρα, όπως κι εκείνη την εποχή, οι Ευρωπαίοι είναι υπερβολικά χαλαροί.

Οι εποχές της ευημερίας πάντοτε κρύβουν μέσα τους αόρατους κινδύνους, εκτιμά ο πολιτικός επιστήμονας Αλεξάντρ Τεβντόι-Μπουρμούλι:

Κάτω από την κάλυψη της φαινομενικής αφθονίας των αρκετών τελευταίων δεκαετιών υπήρχαν αυξανόμενες τάσεις κρίσης. Και τώρα εκλύθηκαν στην επιφάνεια.

Η διαδικασία της ολοκλήρωσης επιβραδύνεται, στο εσωτερικό της ΕΕ εμφανίζεται μια διαχωριστική γραμμή σχετικά με την περαιτέρω σύγκλιση. Αλλά είναι απίθανο να οδηγήσει ο λανθάνων ανταγωνισμός σε έναν πόλεμο εντός της ΕΕ.

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ο Γιουνκέρ μιλά όχι μόνο για πόλεμο με την κυριολεκτική διακρατική σημασία του όρου, αλλά πρωτίστως για τον έλεγχο των πόρων. Εξίσου δραματικές συνέπειες θα έχουν και οι κοινωνικές εκρήξεις. Ειδικά σε αυτές μπορεί να οδηγήσει η απόρριψη της πολιτικής της δημοσιονομικής λιτότητας. Η ατελείωτη αναπαραγωγή νέων δανείων και η αύξηση της ανεργίας, αργά ή γρήγορα κινδυνεύουν να αποτελέσουν την αιτία μιας επανάστασης στην Ευρώπη, συνοψίζει ο Γιουνκέρ. Οι μαζικές ταραχές μεταξύ μεταναστών σε μια σειρά ευρωπαϊκών χωρών ήδη απέδειξαν τη βασιμότητα αυτής της ανησυχίας. Και αμέσως προτείνει μια συνταγή πώς να αποφευχθεί αυτό: να ζουν οι οικονομίες με όσα διαθέτουν και να διεξαχθούν αντιδημοφιλείς μεταρρυθμίσεις. Όμως αυτό το μοντέλο έχει ένα σημαντικό μειονέκτημα: την έλλειψη ενδιαφέροντος γι’ αυτό από τους εν ενεργεία πολιτικούς, αφού ειδικά οι υποσχέσεις της ευημερίας και του περισσεύματος είναι ένας δοκιμασμένος τρόπος για να επιτευχθεί η εύνοια των ψηφοφόρων. Έστω κι αν ο λογαριασμός πηγαίνει σε άλλους.