Πριν από λίγες μέρες στη ρωσική πρωτεύουσα άνοιξε μία έκθεση, η οποία μπορεί να εκπλήξει ακόμα και τον πιο έμπειρο θεατή. Οι επιμελητές της έκθεσης «Προσωπογραφία με ιστορία» κατάφεραν να συγκεντρώσουν μία μοναδική συλλογή έργων διακεκριμένων Ρώσων ζωγράφων. Η έκθεση προέκυψε όχι μόνο αισθητικά υπέροχη, αλλά και εννοιολογικά ενδιαφέρουσα. Οι επισκέπτες καλούνται όχι μόνο να θαυμάσουν τη δεξιοτεχνία των ζωγράφων. Ο καθένας αν θέλει έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει τις ιστορίες των ηρώων των προσωπογραφιών και των ίδιων των πινάκων και να σκεφτεί, πως η γνωριμία με το μοντέλο αλλάζει την άποψη για την προσωπογραφία, και ότι τα αντικείμενα έχουν κι αυτά τη δική τους μοίρα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η προσωπογραφία του σκηνοθέτη, δραματουργού και θεωρητικού του θεάτρου Νικολάι Γιεβρέινοφ, που φιλοτεχνήθηκε από τον πιο διάσημο Ρώσο προσωπογράφο Ιλιά Ρέπιν. Το πρώτο που θα δείτε, είναι η δεξιοτεχνία του ζωγράφου, οι ενεργές πινελιές, το παιχνίδι των χρωμάτων... Όμως, μαθαίνοντας ότι αυτός ο πίνακας έχει περιγραφεί από τον Γιεβρέινοφ στη συλλογή δοκιμίων «Το πρωτότυπο για τους προσωπογράφους», και διαβάζοντας το συνοδευτικό κείμενο, άθελά σου αρχίζεις να παρατηρείς τον πίνακα πιο προσεκτικά και να ψάχνεις την επιβεβαίωση των λόγων του Γιεβρέινοφ, ο οποίος, εξετάζοντας τις προσωπογραφίες του, συμπεριλαμβανομένης και αυτής του Ρέπιν, παρατήρησε ότι ο καλλιτέχνης, κοιτάζοντας το μοντέλο, πάντα απεικονίζει τον εαυτό του.

Στην προσωπογραφία του ζωγράφου Κονσταντίν Σόμοφ απεικονίζεται ένας όμορφος, αισθησιακός νεαρός άνδρας. Πίσω από αυτό το έργο υπάρχει ολόκληρο κομμάτι της ζωής του διάσημου ζωγράφου. Ο Μπορίς Σνεζκόβσκι – έτσι έλεγαν τον νεαρό άνδρα – εμφανίστηκε στο σπίτι του Σόμοφ, όταν εκείνος ετοιμαζόταν για τις εικονογραφήσεις της ιστορίας του Δάφνη και της Χλόης: «Βρήκα έναν Ρώσο, που ποζάρει πολύ καλά και με καλό, αλλά υπερβολικά αθλητικό για τον Δάφνη σωματότυπο, και τον έπεισα για 10 συνεδρίες. Τρεις φορές ήδη ζωγράφισα και βλέπω πόσο δύσκολο θα μου είναι να ανταπεξέλθω. Ενώ το δικό μου μοντέλο 19 χρονών αποδείχτηκε πολύ έξυπνος, μορφωμένος και εξαιρετικός». Στα ημερολόγια και στις επιστολές του Σόμοφ το νεαρό μοντέλο παρέμεινε ως «Δάφνης», ενώ από τις αρχές της δεκαετίας του 1930 γίνεται το βασικό ανδρικό μοντέλο του Σόμοφ και συχνός σύντροφός του στην κοινωνική ζωή.

«Θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε, πως αλλάζει η αντίληψη για μία προσωπογραφία η γνώση για αυτόν, που απεικονίζεται, – εξηγεί η επιμελήτρια της έκθεσης Μαρία Γκάντας. – Μερικές φορές αυτό εμποδίζει, επειδή προσπαθούμε να αναζητήσουμε στο έργο τέχνης αυτό, που ήδη γνωρίζουμε για τον άνθρωπο, παρ’ όλο που πιθανόν ο καλλιτέχνης δεν προσπάθησε να απεικονίσει τίποτα τέτοιο».

0Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή μέχρι τα τέλη Απριλίου – σχεδόν δύο μήνες για να θαυμάσει κάποιος τα υπέροχα έργα και να γνωρίσει τις ιστορίες των ανθρώπων, που ζούσαν περίπου πριν από έναν αιώνα.