Κατεβάστε ηχητικό αρχείο - Download

Για ποιο λόγο «σέρνεται» επί 9 χρόνια η υπόθεση των θεωρήσεων, τη στιγμή, που 50 χώρες έχουν ήδη αποκτήσει το δικαίωμα να μεταβαίνουν οι πολίτες τους στην Ευρώπη, παρακάμπτοντας τη γραφειοκρατική διαδικασία; Μα γιατί μετέτρεψαν την κατάργηση των θεωρήσεων σε ένα είδος «καρότου μπροστά στο στόμα»: εμείς θα καταργήσουμε τις βίζες και σεις σε αντάλλαγμα... Κι εδώ αρχίζει το παζάρεμα, για το οποίο δεν μιλούν δυνατά. Όμως οι ειδικοί το ομολογούν: προβάλλονται οι πλέον διαφορετικές απαιτήσεις τόσο σχετικές με τα ανθρώπινα δικαιώματα, όσο και – έως πρόσφατα – με τους όρους ένταξης στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, όμως οι βασικές, φυσικά, είναι γύρω από την ενεργειακή αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν είναι τυχαίο το ότι ενόψει της Συνόδου Κορυφής συνεδρίασε στις Βρυξέλλες το Συμβούλιο Εταιρικής Σχέσης ΕΕ-Ρωσίας για την ενέργεια. Η συνεργασία σε αυτόν τον τομέα, κατά τη γνώμη του εμπειρογνώμονα Νικολάι Καβέσνικοφ, όλο και περισσότερο αποκτά πραγματικά τραγικό χαρακτήρα:

- Το κεντρικό θέμα είναι οι συνέπειες της υλοποίησης του «Τρίτου Ενεργειακού Πακέτου» και οι αντιμονοπωλιακές έρευνες κατά της Gazprom, τις οποίες ξεκίνησε το Σεπτέμβριο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Υποπτεύονται τη ρωσική αυτή εταιρεία μας ότι μοιράζει τις αγορές φυσικού αερίου και εμποδίζει το εμπόριο φυσικού αερίου μεταξύ των χωρών της ΕΕ, αλλά και ότι αυξάνει αδικαιολόγητα τις τιμές στην πρώτη ύλη. Ωστόσο το παράδοξο είναι ότι το ρωσικό «μονοπώλιο» στην πραγματικότητα δεν είναι μονοπώλιο στην Ευρώπη. Καλύπτει μόλις το 22-24 % των αναγκών των Ευρωπαίων σε φυσικό αέριο. Ναι, ορισμένες χώρες δεν έχουν άλλη εναλλακτική λύση, από το να αγοράζουν ρωσικό φυσικό αέριο. Ναι, οι τιμές στα μακροπρόθεσμα συμβόλαια είναι κατά κανόνα ανώτερες των χρηματιστηριακών.

Όμως η πλειονότητα των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης δεν διαθέτει κόμβους διανομής φυσικού αερίου και μεγάλες δεξαμενές αποθήκευσης. Εκεί απλώς είναι αδύνατο να οργανωθεί χρηματιστηριακά το εμπόριο αερίου, ενώ στα συμβόλαια συχνά προβλέπεται η δυνατότητα διόρθωσης της τιμής, πράγμα, που η Gazprom πράττει λαμβάνοντας υπ’ όψη την πραγματικότητα. Τα τελευταία 2-3 χρόνια κατά 10-15 % μειώθηκαν οι τιμές για τις γερμανικές εταιρείες E.ON, RWE, Wintershall, την ιταλική Eni, τη σλοβακική SPP, την αυστριακή EKONGAZ. Οι Βούλγαροι μάλιστα πέτυχαν 20 % έκπτωση, όμως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίζει την πίεση στη Ρωσία. Η συγκυρία την ευνοεί: εξαιτίας της κρίσης μειώνεται η ζήτηση πρώτων υλών. Σήμερα στην Ευρώπη η αγορά ανήκει στον καταναλωτή του «γαλάζιου καυσίμου» και όχι στον προμηθευτή του.

Γιατί να μάχεσαι τον προμηθευτή σου και μάλιστα τον αξιόπιστο; Γιατί να ξεκινάς μια αντιμονοπωλιακή έρευνα, που θίγει σε μεγάλο βαθμό το επιχειρηματικό κύρος; Να ποια είναι η γνώμη από την Πράγα του διευθύνοντα συμβούλου της τσεχικής εταιρείας φυσικού αερίου Vemex, εταίρου της Gazprom, Χούγκο Κισίλκα, ο οποίος έχει βιώσει παρόμοιο κατακλυσμό:

- Θεωρώ ότι ο έλεγχος στην εταιρεία μας ολοκληρώθηκε επιτυχώς και είχε διαρκέσει 5 ημέρες. Παρουσιάσαμε τα απαιτούμενα στοιχεία. Οι επιθεωρητές έφυγαν, χωρίς να βγάλουν κάποια συμπεράσματα. Συμπεριφέρθηκαν αξιοπρεπώς. Όμως ό,τι συμβαίνει σήμερα στην ενεργειακή αγορά της Ευρώπης μου προκαλεί προσωπικά βαθιά απορία. Πριν από ένα μήνα για παράδειγμα το Διαιτητικό Δικαστήριο της Βιέννης εξέτασε τη διαφορά της RWEκαι της GazpromExport για ένα συμβόλαιο από τη δεκαετία ακόμη του 1990! Οι Ρώσοι έχασαν, πράγμα, που θεωρώ άδικο και είναι σωστό, που θα προσφύγουν σε ανώτερο δικαστήριο. Φανταστείτε πόση ζημιά κάνει το «Τρίτο Ενεργειακό Πακέτο»! Εμείς, όπως και οι συνάδελφοί μας στην E.ON, θεωρούμε ότι αυτό το ρυθμιστικό πακέτο της αγοράς θίγει ευθέως τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας, απαγορεύοντας στις ενεργειακές εταιρείες να είναι ταυτοχρόνως και προμηθευτές φυσικού αερίου είτε ηλεκτρικής ενέργειας και ιδιοκτήτες των αντίστοιχων μεταφορικών δικτύων. Επομένως προκύπτει ότι: όποιος εξορύσσει και μεταφέρει καύσιμα, επενδύει στη διαδικασία της απρόσκοπτης μεταφοράς τους και κατοχυρώνει ουσιαστικά την ενεργειακή ανεξαρτησία της Ευρώπης, υφίσταται συνειδητά πλήγμα. Ελπίζω πολύ ότι στη διαμάχη με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η Gazprom θα υπερασπιστεί τις θέσεις της.

- Και αν για παράδειγμα, δεν κατορθώσει να υπερασπιστεί τον τρόπο διαμόρφωσης της τιμής;

- Δεν πιστεύω ότι οι τιμές στα μακροπρόθεσμα συμβόλαια της Gazprom είναι διογκωμένες. Εξάλλου υπόκεινται σε διόρθωση και αυτό πάντοτε αποτελεί αντικείμενο διμερών διαπραγματεύσεων. Η ΕΕ δεν μπορεί να αναλάβει το ρόλο του διαιτητή, αυτό δεν είναι συμπεριφορά, που συνάδει με την οικονομία της αγοράς. Άλλωστε δεν θα υπάρχει επί μακρόν υπερπροσφορά φυσικού αερίου στην αγορά. Το 2013 είτε λίγο αργότερα οι οικονομίες θα συνέλθουν και τότε οι εταίροι θα κάτσουν ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

- Πλησιάζει το Νέο Έτος. Δεν υπάρχει κίνδυνος τα θερμαντικά σώματα να παγώσουν και πάλι;

- Όχι! Η κρίση του 2009 ήταν έμπνευση της ηγεσίας της Ουκρανίας. Έκτοτε πολλά πράγματα άλλαξαν. Η Ρωσία έθεσε με τους εταίρους της σε λειτουργία τον αγωγό NordStream, ο οποίος παρακάμπτει το ουκρανικό έδαφος. Στο εσωτερικό του ευρωπαϊκού ενεργειακού δικτύου έχουν διαμορφωθεί εσωτερικοί κόμβοι διασύνδεσης. Νομίζω ότι θα υποδεχθούμε τη νέα χρονιά με ηρεμία.

Η θέση της ρωσικής πλευράς ενόψει της 7ης συνεδρίασης του Συμβουλίου ΕΕ – Ρωσία στην ενέργεια είναι η εξής: είναι απαραίτητο να υπογραφεί διεθνής συμφωνία, η οποία θα προβλέπει τους κανόνες σύναψης μακροπρόθεσμων συμβολαίων και τη δυνατότητα της Gazprom να διευθύνει τους ιδιόκτητους αγωγούς εξαγωγής φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Πώς θα γίνει αυτό; Απλώς θεωρώντας τους συνέχεια του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου της Ρωσίας.