Στην πραγματικότητα το μνημείο δεν είναι χάλκινο, αλλά από ορείχαλκο. Αλλά αυτή είναι η δύναμη της τέχνης: το 1833 ο μεγάλος Ρώσος ποιητής Αλεξάντρ Πούσκιν το βάφτισε «Χάλκινο Καβαλάρη» στο ποίημα του και το όνομα αυτό καθιερώθηκε οριστικά για το γλυπτό αυτό...

Την απόφαση να ανεγερθεί το μνημείο πήρε η αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β΄. Μάλιστα θυσίασε για έναν τέτοιο σκοπό τη θέση στο κέντρο της πόλης, στην πλατεία της Συγκλήτου στην παρόχθια οδό του ποταμού Νεβά, ένα σημείο, που είχα παραχωρηθεί για δικό της μνημείο. Για πολύν καιρό σκεπτόταν σε ποιον γλύπτη να αναθέσει αυτό το μεγάλο έργο και τελικά με τη συμβουλή του Γάλλου φιλοσόφου Ντενί Ντιντερό επέλεξε το συμπατριώτη του Ετιέν Φαλκόν. «Πριν αρχίσει να εργάζεται, ο γλύπτης μελέτησε μεγάλο αριθμό ιστορικών εγγράφων για τη Ρωσία και τον Πέτρο Α΄», επισημαίνει ο διάσημος Ρώσος σκηνοθέτης κινηματογράφου Αντρέι Kοντσαλόφσκι, ο οποίος μελέτησε τη βιογραφία του Φαλκόν:

Ο Φαλκόν ήθελε να καταλάβει το πνεύμα του Μεγάλου Πέτρου, την ουσία του χαρακτήρα του, είναι πεπεισμένος ο σκηνοθέτης. Το μνημείο προέκυψε ασυνήθιστο. Κατά κανόνα τα γλυπτά πορτρέτα των αυτοκρατόρων και των τσάρων γίνονται με χρήση των συμβόλων της εξουσίας: το σκήπτρο, την κορώνα. Εδώ ήταν ένας άνθρωπος-ήρωας, μια αθλητική φιγούρα πάνω σε ένα άλογο που καλπάζει και σε ένα τεράστιο κομμάτι από γρανιτικό πέτρωμα, το οποίο μεταφερόταν από τις ακτές του Κόλπου της Φινλανδίας σχεδόν επί ένα χρόνο... Εργαζόταν ο Φαλκόν με φυσικό μοντέλο: κατ’ εντολήν του ένας αξιωματικός της φρουράς έτρεχε ιππεύοντας στην αποβάθρα και σήκωνε το άλογο στα πίσω πόδια του. Κι έτσι έγινε πάρα πολλές φορές μέχρι ο γλύπτης, επιτέλους, δεν αφομοίωσε την κίνηση και την ανατομία του άνδρα που, ήταν καθισμένος στη σέλα του ανυψωμένου αλόγου.

Ο Φαλκόν δούλεψε για τη δημιουργία του μνημείου επί 12 χρόνια! Ο τεράστιος αναβάτης πάνω στην πέτρινη βάση του υψώνεται πάνω από την παρόχθια οδό του Νεβά περισσότερο από 10 μέτρα. Μέχρι σήμερα στέκεται στην ίδια θέση, όπου τοποθετήθηκε πριν από 230 χρόνια: επέζησε και της επανάστασης του 1917 και της μετονομασίας της πόλης από Λένινγκραντ και της επιστροφής του ιστορικούς της ονόματος Αγία Πετρούπολη και την πολιορκία του Λένινγκραντ κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και πολλά άλλα... Το βάθρο είναι διακοσμημένο με την επιγραφή: «Στον Πέτρο τον Πρώτο η Αικατερίνη η Δεύτερη».

Κατά ειρωνεία της τύχης ο ίδιος ο δημιουργός του μνημείου Ετιέν Φαλκόν τελικά ποτέ δεν το αντίκρισε. Αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Ρωσία πριν την αποκάλυψή του, γιατί δεν μπόρεσε να βρει κοινή γλώσσα με τους τοπικούς αξιωματούχους. Στον εορτασμό για τα αποκαλυπτήριά του δεν τον προσκάλεσαν. Ωστόσο η Αικατερίνη του έστειλε στο Παρίσι το χρυσό μετάλλιο με τη σιλουέτα του «Χάλκινου Καβαλάρη». Όταν απένειμαν στον Φαλκόν το μετάλλιο αυτό εκείνος δάκρυσε, κατάλαβε ότι είχε κάνει το σημαντικότερο έργο στη ζωή του.

Ρίτα Μπολότσκαγια