«Τα αριστουργήματα της UNESCO» είναι ο σύντομος τίτλος του εντυπωσιακού καταλόγου αριστουργημάτων της προφορικής και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Δημιουργήθηκε κατ’ αναλογία με τον Κατάλογο της Παγκόσμιας Φυσικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και αριθμεί περισσότερα από 230 μνημεία σχεδόν από ενενήντα χώρες. Έχουν εδώ συμπεριληφθεί, για παράδειγμα, παραδοσιακά έθιμα και επαγγελματικές παραδόσεις, μνημεία της λαϊκής τέχνης και αρχαία μουσικά όργανα, σπάνια εθνικές ομάδες και μέθοδοι προετοιμασίας της τροφής. Η Ρωσία καταλαμβάνει στον κατάλογο αυτό δύο θέσεις, μία εκ των οποίων είναι η Γιακουτία. Πιο συγκεκριμένα, το αρχαίο γιακουτικό έπος Ολόνχο. Το Ολόνχο συχνά συγκρίνεται με την «Οδύσσεια» του Ομήρου. Πρόκειται για ηρωικές αφηγήσεις για ήρωες, οι οποίοι μάχονται με τέρατα, διασώζοντας τους ανθρώπους από την τυραννία του κακού. «Η συναρπαστική βάση της διήγησης, κάθε άλλο παρά εξαντλεί την πολυτιμότητα των θρύλων του Ολόνχο», επισημαίνει η διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Τέχνης της Γιακουτίας Άσια Γκάμπισεβα:

Πρόκειται για έναν θησαυρό λαϊκής σοφίας, αισθητικής, εννοιών για τον κόσμο, γενικώς της αντίληψης για τον κόσμο. Όλα τα παγκόσμια έπη είναι βασισμένα στην εδραίωση της νίκης του καλού επί του κακού. Αυτό ειπώθηκε συνοπτικά, στην πραγματικότητα υπάρχουν εδώ τόσες πολλές αποχρώσεις, χαρακτήρες και από άποψη κειμένου είναι απλώς καταπληκτικό.

Στο φεστιβάλ στο Γιακούτσκ έφθασαν τα «Αριστουργήματα της UNESCO» από 13 χώρες. Εδώ βρίσκεται το ιαπωνικό θέατρο «Νο», θέατρα της Ινδίας και της Μαλαισίας, οι αρχαίες παραστάσεις κουκλοθέατρου από την Ινδονησία, τη Νότια Κορέα και την Ιταλία, η κινεζική όπερα και οι χοροί των μασκών του Βασιλείου του Μπουτάν. Εδώ μπορείτε να ακούσετε τα βιετναμικά γκονγκ, μογγολικά και φιλιπινέζικα τραγούδια, τους τραγουδιστές-παραμυθάδες της Κιργιζίας και τους «μπαούλι», όπως αποκαλούν τους περιφερόμενους μουσικούς στο Μπαγκλαντές. Όλες αυτές οι εθνικές τέχνες έχουν κριθεί άυλη κληρονομιά της ανθρωπότητας, η οποία είναι απαραίτητο να διατηρηθεί.

Το Ολόνχο δεν είναι το μόνο επίτευγμα των Γιακούτιων, οι οποίοι με το δικαίωμα του οικοδεσπότη του φεστιβάλ γνωρίζονται εκτενώς με τους προσκεκλημένους τους. Μέρος του προγράμματος είναι μια υπέροχη έκθεση γλυπτικής τέχνης σε πολύτιμα οστά: ανθρώπινες μορφές και ζώα, που έχουν χαραχθεί με μεγάλη φινέτσα πάνω σε χαυλιόδοντα μαμούθ. Αυτό, που για τους περισσότερους ανθρώπους, αποτελεί κάτι το εξωτικό, για τους λαϊκούς τεχνίτες της Γιακουτίας είναι ένα παραδοσιακό και αγαπημένο υλικό για την κατασκευή ειδών οικιακής χρήσης, παιχνιδιών και κοσμημάτων. Πράγματι ένα σημαντικό τμήμα της Γιακουτίας καταλαμβάνεται από τη ζώνη των αιώνιων πάγων, όπου από τις προϊστορικές εποχές έχουν άριστα διατηρηθεί λείψανα των μαμούθ. Μιλώντας για την τέχνη των χαρακτών σε οστά μαμούθ της Γιακουτίας, η προσκεκλημένη στην έκθεση ειδική του Ρωσικού Εθνογραφικού Μουσείου Όλγκα Κοντράτιεβα υπογραμμίζει:

Είναι μια παραδοσιακή κατηγορία τέχνης, που βασίζεται στην εθνική λαογραφία, πάνω στην οποία χτίστηκε εξαρχής η τέχνη των Γιακούτιων. Την ίδια στιγμή η τέχνη αυτή αντικατοπτρίζει την οικοτεχνική δραστηριότητα του λαού, γι’ αυτό και καθίσταται εξαιρετικά πρακτική, γεγονός που της προσδίδει επίσης ιδιαίτερη γοητεία και ξεχωριστή σημασία.

Το Φεστιβάλ «Συνέλευση των αριστουργημάτων της UNESCO» έχει ένα τεράστιο και εκδηλωτικό κοινό, γιατί αποτελεί μέρος του πολιτιστικού προγράμματος των Πέμπτων Διεθνών Αθλητικών Αγώνων «Τα παιδιά της Ασίας», που διεξάγονται στη Γιακουτία το διάστημα 5-16 Ιουλίου. Παρεμπιπτόντως τα παιδιά της Γιακουτίας δεν υπολείπονται καθόλου από τους λεβέντες - ήρωες του Ολόνχο και προηγούνται με αυτοπεποίθηση στην ομαδική κατάταξη.

Όλγκα Μπουγκρόβα