Όπως δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα μετά τις συνομιλίες του με τον Βρετανό πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον, σχολιάζοντας τις επικείμενες συνομιλίες των «έξι» (τα πέντε μόνιμα μέλη του ΣΑ του ΟΗΕ και η Γερμανία) με το Ιράν: «Νομίζω ότι οι Ιρανοί πρέπει να καταλάβουν ότι ο χώρος για μια διπλωματική λύση στο ζήτημα στενεύει». Την ίδια στιγμή ο Ομπάμα υπογράμμισε: «Θα κάνουμε παν το δυνατό, ώστε να επιλυθεί το πρόβλημα με διπλωματικά μέσα».

Προ ημερών ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν Σαΐντ Τζαλιλί υποστήριξε την πρωτοβουλία των «έξι» διεθνών μεσολαβητών για επανάληψη των διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη γύρω από το εθνικό πυρηνικό της πρόγραμμα. Οι διαπραγματεύσεις θα διεξαχθούν αρχικώς τον επόμενο μήνα στην Κωνσταντινούπολη.

Προϋπόθεση για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ήταν, προφανώς, τα αποτελέσματα των εκλογών για το Κοινοβούλιο (Μετζλίς) του Ιράν, που έγιναν στις 2 Μαρτίου. Η ομάδα του προέδρου Αχμαντινετζάντ υπέστη σε αυτές ήττα. Τα αποτελέσματα των εκλογών αναπόφευκτα θα αποδυναμώσουν τον ενδοκομματικό αγώνα, στον οποίο κάθε μία από τις ομάδες χρησιμοποιούσε τη σύγκρουση με τη Δύση για λόγους προπαγάνδας.

Προς το παρόν ο Ομπάμα, παρά την πίεση από το Ισραήλ, στέκεται σταθερός στο ότι δεν θα χαράξει μια «κόκκινη γραμμή», το πέρασμα της οποίας απειλεί το Ιράν με στρατιωτικό πλήγμα. Αυτό ουσιαστικά επιβεβαίωσε άλλη μια φορά και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Όπως μεταδίδει το πρακτορείο Ιντερφάξ, απαντώντας σε ερώτημα εάν η υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κλίντον κατά τη συνάντησή της με το Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έκανε δήλωση ότι οι σχεδιαζόμενες συνομιλίες των «έξι» (τα πέντε μόνιμα μέλη του ΣΑ του ΟΗΕ και η Γερμανία) με το Ιράν είναι η «τελευταία ευκαιρία» της Τεχεράνης, η Βικτώρια Νούλαντ, επίσημος εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, δήλωσε: «Η υπουργός Εξωτερικών δεν απέστειλε μέσω του υπουργού Λαβρόφ καμία προειδοποίηση προς το Ιράν». Με άλλα λόγια, το επίθετο «τελευταία» στο πλαίσιο της επικείμενης συνάντησης δεν ακούστηκε. Ναι, προφανώς, και δεν θα μπορούσε να ακουστεί, γιατί, όπως σημείωσε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Γκενάντι Γκατίλοφ, «για τη διπλωματία ποτέ δεν είναι η τελευταία ευκαιρία».

Ένα σημαντικό ζήτημα, που αναπόφευκτα θα συζητηθεί στην Κωνσταντινούπολη, είναι η πρόσβαση των επιθεωρητών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) στις εγκαταστάσεις, που προκαλούν ανησυχία.

Αν και στο Ιράν έχουν ήδη διεξαχθεί πολλές επιθεωρήσεις της ΙΑΕΑ, η Τεχεράνη δεν έχει υπογράψει με αυτήν το λεγόμενο πρόσθετο πρωτόκολλο, που επιτρέπει απεριόριστη πρόσβαση των επιθεωρητών σε όλες τις πυρηνικές εγκαταστάσεις. Όπως, δηλαδή, συμβαίνει και σε πολλές άλλες χώρες. Γι’ αυτό και η Τεχεράνη έχει την επίσημη δυνατότητα να αρνείται τις επιθεωρήσεις. Όμως «εάν το Ιράν απαντήσει σε όλα τα ερωτήματα, που παραμένουν στην ΙΑΕΑ, θα έχει όλα τα δικαιώματα, που έχουν οι μη πυρηνικές χώρες, μέτοχοι του Συμφώνου για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος να εμπλουτίζει ουράνιο για την παραγωγή καυσίμων», υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών Λαβρόφ. Αυτή είναι τώρα το βασικό, που πρέπει να γίνει, θεωρεί ο ίδιος.

0Το πρόβλημα όμως είναι ότι οι απαιτήσεις μεμονωμένων μελών των «έξι» ως προς την κλίμακα των επιθεωρήσεων μπορεί να αποδειχθούν υπερβολικές: άλλωστε κάθε κράτος έχει μυστικά ως προς τη χρηματοδότηση και την επιστημονική – τεχνική πολιτική του. Το κύριο είναι να μην προκληθούν οι Ιρανοί να δώσουν σκληρή απάντηση, εκτιμούν οι ειδικοί.



Αντρέι Ιλιάσενκο