Αυτό το θέμα τις τελευταίες μέρες έγινε χωρίς υπερβολή παρολίγο ζήτημα ζωής και θανάτου για τις κύριες αξίες της Ενωμένης Ευρώπης. Εννοείται, πρώτ΄ απ΄όλα, η ελευθερία διακίνησης των πολιτών στο χώρο της Σένγκεν.

Ο λόγος της εξαιρετικής οξύτητας του θέματος της ανάγκης τροποποίησης της Συνθήκης Σένγκεν είναι καλά γνωστός. Η Ιταλία, που έχει πνιγεί από τα ισχυρά κύματα προσφύγων από τη Βόρεια Αφρική, άρχισε ευρισκόμενη σε απόγνωση να τους παραχωρεί άδειες προσωρινής διαμονής, με τις οποίες οι μετανάστες μπορούσαν ανεμπόδιστα να εισέρχονται σε οποιαδήποτε χώρα της ζώνης Σένγκεν.

Τα κράτη, τα οποία δεν περίμεναν τους απρόσκλητους ξένους – κυρίως, η Γαλλία, απαίτησαν, όπως και η ίδια η Ιταλία, αναθεώρηση της Συνθήκης Σένγκεν. Ο συγκεκριμένος στόχος είναι η δυνατότητα αποκατάστασης του ελέγχου στα σύνορα σε «έκτακτες καταστάσεις». Αμέσως δημιουργήθηκε το ερώτημα – τι εννοείται με τον όρο  «έκτακτες καταστάσεις»; Η Συνθήκη Σένγκεν έτσι κι αλλιώς παρέχει στα μέλη της το δικαίωμα εντατικοποίησης του ελέγχου στα σύνορα, όταν δημιουργείται απειλή για τη δημόσια τάξη και την εθνική ασφάλεια. Ωστόσο Η Ιταλία και η Γαλλία επεδίωξαν ευρύτερη ερμηνεία, θεωρώντας ως «έκτακτες περιπτώσεις» και τα απρόβλεπτα κύματα μετανάστευσης.

Απ΄αυτή την άποψη είναι αξιοσημείωτα δύο γεγονότα, που συνέβηκαν τις παραμονές της συνάντησης των υπουργών στις Βρυξέλλες και είναι διαμετρικά αντίθετα στο περιεχόμενο. Από τη μιά, η κυβέρνηση της Δανίας αποφάσισε να επαναρχίσει τον συνοριακό και τελωνιακό έλεγχο στα σύνορα της. Αυτός ο «ετσιθελισμός» προκάλεσε τη θυελλώδη διαμαρτυρία από μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Όμως οι βουλευτές των περισσότερων κοινοβουλευτικών ομάδων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη σύνοδο στο Στρασβούργο, αντίθετα, επέκριναν έντονα τις προτάσεις της Κομισιόν, που λαμβάνουν υπόψη τις απαιτήσεις της Ρώμης και του Παρισιού.

Ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας «Ένωση-90/Πράσινοι» στη Γερμανική Βουλή Γιούργκεν Τρίτιν γενικά θεωρεί την ιδέα της κατάργησης του κύριου επιτεύγματος της Ενωμένης Ευρώπης ως επινοημένη.

- Πρόκειται για απόλυτα λανθασμένη θέση, που υποσκάπτει τις θεμελιώδεις αξίες της Ευρώπης, - λέει ο Τρίτιν. - Σήμερα αναφέρουμε τους αριθμούς των προσφύγων, που εισέρχονται στην Ευρώπη. Και η Ευρώπη δήθεν σπάζει κάτω από το βάρος της έγνοιας για τις 12 χιλιάδες μετανάστες, που αφίχθηκαν στο νησί Λαμπεδούζα; Μα αυτό πραγματικά είναι γελοίο. Το πρόβλημα δεν συνίσταται σ΄ αυτό, αλλά στο ότι ο Μπερλουσκόνι και ο Σαρκοζί εξαιτίας του φόβου για τους πρόσφυγες φοβούνται να χάσουν ψήφους. Αυτό, ουσιαστικά, αποτελεί θρίαμβο της ενθαρρυνόμενης από το κράτος ξενοφοβίας.

Προς το παρόν ούτε το Ευρωκοινοβούλιο, ούτε το Συμβούλιο υπουργών Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που συνήρθε έκτακτα, κανένα έγγραφο δεν υπόγραψε. Οι συγκεκριμένες αποφάσεις, όπως πιστεύουν, θα υιοθετηθούν τον Ιούνιο στην προγραμματισμένη συνεδρία του Συμβουλίου και στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ.