Κατεβάστε ηχητικό αρχείο - Download


Απλώς ο Τσόρτσιλ  πρώτος ονόμασε  τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη. Οι διαφορές ανάμεσα στους συμμάχους έγιναν ορατές πριν τελειώσει ακόμα ο πόλεμος κατά του ναζισμού, ενώ όσο συνεχιζόταν ο πόλεμος οι διαφορές κρύβονταν με κάθε δυνατό τρόπο μιά και καμιά από τις πλευρές δεν ήθελε να βοηθά τους ναζιστές που ονειρεύονταν να διασπάσουν τον αντιχιτλερικό συνασπισμό.

Στις αρχές του 1946 η ανοικτή σύγκρουση έγινε ήδη αναπόδραστη – χρειαζόταν μόνο να εκφωνήσει λόγο άνθρωπος που είχε ηθικό κύρος στη Δύση. Ο Τσόρτσιλ, μιλώντας στο Φούλτον χαρακτήρισε με ακρίβεια την σταλινική πολιτική στην Ευρώπη: «Από το Στέτιν στη Βαλτική ως  στην Τεργέστη στην Αδριατική κατεβάστηκε το Σιδηρούν Παραπέτασμα. Από την άλλη πλευρά του Παραπετάσματος  βρέθηκαν όλες οι πρωτεύουσες των αρχαίων κρατών της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης- η Βαρσοβία, το Βερολίνο, η Πράγα, η Βιέννη, η Βουδαπέστη, το Βελιγράδι, το Βουκουρέστι και η Σόφια. Όλες αυτές οι φημισμένες πόλεις και οι κάτοικοι που  ζουν στις περιοχές τους βρέθηκαν στα περιθώρια της σοβιετικής σφαίρας, όπως λέγω εγώ. ΄Ολοι τους σε μία είτε άλλη μορφή  δεν υποτάσσονται μόνο στη σοβιετική επιρροή, αλλά και στον ισχυρό και όλο και εντεινόμενο έλεγχο της Μόσχας». Είναι ενδεικτικό, ότι παρ’ όλο  που στο Φούλτον για το «Σιδηρούν Παραπέτασμα» μίλησε πολιτικός που δεν βρίσκονταν στην κρατική υπηρεσία, εκφωνούσε ωστόσο τον λόγο του εν παρουσία του προέδρου των ΗΠΑ  του Χάρι Τρούμαν, ο οποίος, ωστόσο, δεν ανακάλεσε τα λόγια του Τσόρτσιλ.

Η ιδιαίτερη σημασία του λόγου του στο Φούλτον συνίσταται στο ότι ο Τσόρτσιλ παρομοίασε τη Σοβιετική ΄Ενωση με το γερμανικό φασισμό. Υπενθύμισε τις προειδοποιήσεις του σχετικά με την αύξηση της επιθετικότητας της χιτλερικής Γερμανίας τη δεκαετία του ’30, επισήμανε  ότι υπάρχει άμεση αναλογία αυτού του καθεστώτος με το σταλινικό καθεστώς και αντιτάχθηκε στην «ειρήνευσή του». «Απ’ ό,τι είδα στη συμπεριφορά των Ρώσων φίλων  και συμμάχων μας στη διάρκεια του πολέμου, απέκτησα την πεποίθηση ότι δεν λατρεύουν τίποτα έτσι όπως λατρεύουν τη δύναμη και σε τίποτε δεν τρέφουν λιγότερο σεβασμό, όπως προς την στρατιωτική αδυναμία». Εννοείται ότι ο Τσόρτσιλ έκανε και μερικές υποκλίσεις  προς τον πρόσφατο σύμμαχό τους- διαφορετικά δεν θα τον καταλάβαιναν πολλοί πολίτες των δυτικών χωρών οι οποίοι πολύ δικαιολογημένα αντιλαμβάνονταν τη Σοβιετική ΄Ενωση ως χώρα που πρόσφερε τη μεγαλύτερη συμβολή στη νίκη κατά της χιτλερικής Γερμανίας. Για τα πολλά εκατομμύρια των Αμερικανών και των ΄Αγγλων οι λέξεις Λένινγκραντ και Στάλινγκραντ έγιναν σύμβολα της ανδρείας και της αντοχής ανεξάρτητα από τη στάση τους απέναντι στην κομμουνιστική ιδεολογία.

Οι εκφρστικές διατυπώσεις του Τσόρτσιλ σήμαιναν ότι η Δύση αλλάζει τη στάση της απέναντι στη Σοβιετική ΄Ενωση. Ο Στάλιν  απάντησε αμέσως. Δεν πέρασαν ούτε δύο εβδομάδες μετά τον λόγο του Τσόρτσιλ στο Φούλτον, και ο Στάλιν σε συνέντευξή του στην «Πράβντα» δήλωσε  ότι «τα έθνη έχυναν το αίμα τους στη διάρκεια των 5 χρόνων του σκληρού πολέμου  στο όνομα της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας των χωρών τους και όχι  για να αντικατασταθεί η κυριαρχία των Χίτλερ από την κυριαρχία των Τσόρτσιλ». Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ότι και ο Στάλιν χρησιμοποίησε την «χιτλερική αναλογία». Έτσι, λοιπόν δεν υπήρξε πια κανένας δρόμος προς τα πίσω- προς τη συμμαχία των πολεμικών καιρών.

Το Μεγάλο ψυχροποπολεμικό παιχνίδι προκάλεσε απότομα επικίνδυνη κλιμάκωση της έντασης στις διεθνείς σχέσεις και το κυνηγητό των εξοπλισμών. Το κυριότερο όμως ήταν ότι ο ψυχρός πόλεμος έπαιζε με τις τύχες των ανθρώπων και ολόκληρων λαών, και έθετε πολλές φορές τον κόσμο στο χείλος του «θερμού» πολέμου. Αν το «τίμημα του ζητήματος» αποδείχτηκε τόσο μεγάλο, τότε δημιουργείται πολύ δικαιολογημένα το εξής ερώτημα:  Μπορούσε άραγε να αποφευχθεί  το διατυπωμένο στον λόγο του  Τσόρτσιλ στο Φούλτον  σενάριο και ο απαντητικός λόγος του Στάλιν;»  Σε  περίπτωση ύπαρξης καλής θέλησης τα μέρη θα μπορούσαν, προφανώς, να βρίσκουν συμβιβασμούς πάνω σε συγκεκριμένα προβλήματα, ενώ η σύγκρουση των αρχών ήταν αναπόδραστη: ήταν πολύ διαφορετικές και συχνά αντίθετες ακόμα όχι μόνο οι τρέχουσες προτεραιότητες, αλλά και τα ίδια τα πολιτικά συστήματα, όπως και τα γεωπολιτικά συμφέροντα των βασικών κρατών που καθόριζαν τους τρόπους ανάπτυξης του μεταπολεμικού κόσμου»,- παρατήρησε συμπεραίνοντας ο Αλεξέι Μακάρκιν, Α΄αντιπρόεδρος του Κέντρου Πολιτικών Τεχνολογιών της Ρωσίας.